Jan Taks en Vader Jakob

Al maande lank droom ek drome en sien ek gesigte van alles wat ek met Jan Taks se terugbetaling aan my gaan doen.

Maar dit bly net by wensdenkery, want ek is ’n administrasofoob. Stel papierwerk uit tot die kalf én haar ma in die put spartel. Nou is “Liewe Jan” se spertyd vir die indien van belastingopgawes my nagmerrie.

Ek sit drie weke verlof in om stelselmatig – met goeie rusposes tussenin – kaste en laaie op te ruim. Só sal ek al die verlore papiere en strokies vind. Maar my kritieke uitstelsindroom laat my eers elke briefie, skryfding en uitknipsel deurlees.

Jan Taks kom neuk weer tussenin.

Aangename kennis, sê ek vir hom, o, rentmeester wat my duisende skuld! Ek is nou-nou by jou… net eers hierdie ou notaboekies deurgaan om te kyk watter kan waai. Die notas oor moord, misdaad, aantygings en ontkennings, smart en vreugde, bewaring, boerdery en vrek lekker menseverhale lees soos ’n klomp onvoltooide kortverhale.

Op ’n omgevoude bladsy kry ek Albert Japhta se woorde: “Ons is sonder geld gebore. Misdaad kom van sukkel.”

Dis al jare terug, maar ek sien hom nog daar sit met sy halwe witbrood by Graaff-Reinet se stadsaal.

“Mense is nie stout gebore nie, maar sukkel bring hongerte, en niemand is die master van hongerte nie. Ek wil werk. Maar dis net sekere mense wat binnefit en ons fit mos nie in nie.”

My dink gooi draaie deur die geskiedenis. Wanneer die armes se fit te tight raak, kom daar opstand, revolusie of burgeroorlog. Die gevaarlikste mens is die een wat niks meer het om te verloor nie – en kwaad is daaroor.

’n Kindertydse liedjie kom draal in my kop: “Vader Jakob, Vader Jakob, slaap jy nog… ”

Toe vul ek my belastingvorm in…  

Mariska Spoormaker is ’n joernalis van die Oos-Kaap.