Tjeers op 200 tawwe jare

Vandag is die 174ste herdenking van die Slag van Bloedrivier.

Op 16 Desember 1838 is 470 Voortrekkers onder die leierskap van Andries Pretorius by hul laer langs die Ncome­rivier deur sowat 15 000 Zoeloekrygers aangeval. Ná die stryd was ’n geskatte 3 000 Zoeloes dood terwyl net drie Voortrekkers lig gewond was.

Binne 10 maande ná die moord op Piet Retief en sy volgelinge deur Dingaan het die stryd gelei tot ’n dramatiese magsverskuiwing in die Zoeloeryk en die weg gebaan vir wit setlaars suid van die Tugelarivier.

Dit is merkwaardig om te dink Afrikaners konfronteer vandag soortgelyke uitdagings as waardeur hulle twee eeue gelede in die gesig gestaar is.

Die grootste uitdaging is dat Afrikaners steeds ’n stryd voer om hul teenwoordigheid in Suid-Afrika te regverdig. Die tweede is dat hulle as ’n klein – en dikwels ongewilde – minderheid moet oorleef.

Dit is maklik om oorweldig te word deur die uitdagings, daarom moet mens terugkyk na die enorme struikelblokke wat die Afrikaner reeds oorkom het om vandag hier te wees.

Die vestiging van ’n permanente teenwoordigheid in die Suid-Afrikaanse binneland, die stryd teen die Britse koloniale bewind, die Boereoorloë, die bou van ’n moderne ekonomie, 50 jaar se weerstand teen kommunisme en die einde van apartheid kon elkeen die Afrikaner in Afrika vernietig het.

Ongeag dié uitdagings, is die Afrikaner steeds hier as ’n vooruitstrewende gemeenskap met hoër lewenstandaarde as op enige punt in sy geskiedenis.

Hoe die Afrikaner die struikelblokke oorkom het, is miskien die beste verwoord deur sir Arthur Conan Doyle ná die Anglo-Boereoorlog:

“Neem ’n gemeenskap van Hollanders – die soort wat hulle 50 jaar lank teen Spanje verdedig het in ’n stadium toe Spanje die grootste wêreldmag was.

“Meng hulle met onbuigsame Franse Hugenote wat huis en rykdom opgegee en hul land vir goed verlaat het toe die Edik van Nantes herroep is.

“Dié produk moet uiteraard een van die mees geharde, lewenskragtige en onoorwinlike rasse op aarde wees.

“Neem hierdie gedugte mense en lei hulle op vir sewe geslagte in konstante oorlogvoering teen brutale mans en wreedaardige diere in omstandighede waarin geen swakkeling kan oorleef nie.

“Plaas hulle in situasies waar hulle uitsonderlike vaardigheid met wapens en ruiterskap verkry, gee aan hulle ’n land wat geskik is vir die jagter, skut en die ruiter.

“Plaas helaas ’n fyner humeur op hul militêre eienskappe in die vorm van ’n fatalistiese, Ou Testamentiese godsdiens en ’n verterende patriotisme.

“Kombineer bogenoemde kwaliteite en impulse in een individu en jy het die moderne Boer – die mees gedugte antagonis wat ooit die pad van imperialistiese Brittanje gekruis het.”

Om agtertoe te kyk is soms die beste manier van vorentoe kyk.

Afrikaners, soos álle Suid-Afrikaners, het vandag ontsaglike uitdagings. Maar niks daarvan is meer uitdagend as wat die afgelope twee eeue oorwin is nie.