Koalisie as alternatief vir ANC

Telkens voor verkiesings onderneem ANC-ondersteuners landwye protesoptogte om hul misnoeë oor swak diens­lewering, korrupsie en die apatie van hul verkose ANC-verteenwoordigers te kenne te gee. Dog, kom die verkiesing, stem hulle opnuut vir die ANC.

Daarná is hulle terug op straat om hul woede te demonstreer jeens die einste ANC-raadslede en regering vir wie hulle gestem het. Hoekom?

Baie ANC-ondersteuners stem vir die ANC as party, eerder as vir die individuele kandidate wat onder die vaandel van die ANC verkiesbaar is. Dít verduidelik hoekom ’n bedenklike leier soos mnr. Jacob Zuma as ANC-president verkies is. Diegene wat teen Zuma as individu gekant was, het geredeneer hul stem gaan steeds aan die ANC as party.

Voorts slaag die ANC goed daarin om die blaam vir swak prestasie na ’n paar vrot appels – pleks na die party in sy geheel – te verplaas. Talle ANC-ondersteuners reken dus die korrupte en onbevoegde leiers in die ANC verteenwoordig ’n klein minderheid. Hulle redeneer hul ANC is steeds in die hande van ’n oorweldigende groep vaardige, toegewyde en skoon leiers. Die prominensie van verstandige individue soos adj.pres. Kgalema Motlanthe stel die twyfelaars ook gerus.

Die ANC het in sy dae as ’n verbode organisasie letterlik en figuurlik as ’n broad church gefunksioneer. Dit het emosionele ondersteuning aan sy lede gebied, rigting aan hul lewe gegee en na hul welsyn en onderrig omgesien.

Net soos dit moeilik is vir ’n lidmaat om sy bande met ’n kerk te verbreek as hy ’n probleem met die plaaslike prediker het, net so is dit vir lojale ANC-lede moeilik om op grond van ’n individu hul bande met die party te verbreek.

Boonop het die ANC die model van begunstiging waarop hy as bevrydingsorganisasie geskoei was na die regering oorgedra.

Talle brandarm ANC-ondersteuners dink net die ANC kan vir hulle werk, openbare dienste en toelaes gee. Hulle beskou oorwegend wit politieke partye as vyandig en ongeïnteresseerd in dit wat vir swart mense belangrik is soos werk, behoorlike behuising en onderwys. Ook beskou hulle ander swart politieke partye as niksbeduidend.

Voorts het talle ’n opregte vrees dat hulle nog meer gemarginaliseerd sal wees, sou hulle die ANC verlaat.

Talle glo die ANC se vrot staatsbestuur kan deur ’n nuwe leier of leiers opgelos word. Die verrotting binne die ANC is egter nou van so ’n aard dat net verandering op voetsoolvlak – van die takke af boontoe – gelei deur demokrate binne en buite die ANC, die party werklik kan verander. Om bloot individuele leiers en beleid te vervang gaan nie werk nie.

Intussen is opportunistiese ANC-leiers baie goed daarmee om desperate ondersteuners te herinner dat hulle weens apartheid in ’n lewe van armoede en ellende vasgevang is.

Dus sal opposisiepartye, waar hulle ook al regeer, moet demonstreer dat hulle nie net goed kan regeer nie, maar ook in die belang van arm swart mense regeer. Dít sal persepsies verander dat net die ANC omgee. ’n Breë koalisie van Suid-Afrika se opposisiepartye kan ook help om persepsies te vestig dat ’n alternatief vir die ANC wel moontlik is.