Politiek nié vir Ramphele

Die naam Mamphela Ramphele was nog altyd vir my sinoniem met Steve Biko en die opkoms van die swartbewussynsbeweging.

Sy het op sowel die politiek-filosofiese as voetsoolvlak ’n onthoubare verskil gemaak en my bewondering vir haar bydrae het oor die jare nooit getaan nie.

Haar openlike kritiek op die ANC-regering oor die blapse wat hy maak en die wyse waarop die demokrasie by tye verkrag word, vind aanklank by die meeste mense wat bekommerd is oor die gang van sake.

Hoekom dan sal ’n vrou wat hier en elders ter wêreld groot bewondering uitlok jeens onder meer haar sakevernuf en politieke insigte dit wil prysgee om haar eie politieke borsrok aan te wurg? Hierdie vrou, wat vreesloos namens ’n vuisvoos burgery die demokrasie voortdurend onder die vergrootglas hou en diegene binne die regering wat dit vergoedkoop, vreesloos aan die kaak stel en met die tong gesel?

Dis waar dat die grootste deel van die swart bevolking die ANC by die stembus ondersteun.

Dis eweneens waar dat die boksie-rasbenadering tot ons samelewing steeds in ’n groot mate ons werklikheid is en dat die lesse uit apartheid nog te goed onthou word. Ramphele het dus ’n beter kans as baie om breë steun, maar veral swart, te werf.

Ons het ’n ooraanbod van politieke leiers binne bestaande politieke strukture. Wat ons bitter min van het, is kritiese stemme (veral geloofwaardige nuwes) wat nie wit is nie (met permissie gesê) en wat die morele hoëgrond beklee. Emeritus-aartsbiskop Desmond Tutu is naas ’n handvol ander één so ’n stem. Ek beskou Ramphele as nog een.

Die geskiedenis van die sukses van nuwe politieke partye wat ná 1994 gestig is, is maar tragies.

Patricia de Lille se Onafhank­like Demokrate het ná ’n ongelooflike goeie ontvangs stoom verloor en nooit daarin geslaag om die soort steun te verkry wat die OD hoegenaamd ’n betekenisvolle politieke faktor gemaak het nie. Interessant genoeg is De Lille ’n produk van swartbewussyn, maar die OD is uiteindelik deur die DA opgeslurp.

’n Ander hoopvolle ontwikkeling was die stigting van Cope onder aanvoering van die tweemanskap Sam Shilowa en Mosiuoa “Terror” Lekota.

Maar ook Cope was ’n politieke stiefkind wat relatief min steun by die stembus gekry het. ’n Onverkwiklike interne leierskapstryd het ook Cope se steunbasis uitgekalwe. Lekota, wat as leier geseëvier het, gooi sy gewig grootliks agter die DA wanneer dit by sekere vorms van strategie kom, maar behou sy eie unieke karakter en benadering.

In Ramphele se skoene sou ek twee keer dink voordat ek ’n politieke party stig. Toegegee, haar politieke invloed is geweldig groot. Dis kosbaar. Maar wil sy haar kosbare onafhanklikheid as openbare kommentator en gerespekteerde leier werklik prysgee en haar op die onsekere water van die bedryfspolitiek waag?

Ek sou hand opsteek daarvoor dat sy eerder haar Citizen’s Movement – deur haar gestig en wat ten doel het om juis dit te doen wat die naam sê: burgers se bewussyn oor hul regte, regering en demokrasie en so meer opskerp – versterk en uitbou.

Daar is vir die beweging ’n uiters belangrike breër rol: Die ontwikkeling en groei van die soort leierskap, veral jong leierskap, wat uiteindelik die gravitas sal hê om ’n behoorlike opposisie vir of goeie lid van die ANC-regering te wees.

Ek wil dit beklemtoon dat ek glo ons beste kanse om weg te beweeg van ons beheptheid met ras en kleur lê in die opbou van ’n nuwe geslag leiers vir wie ’n gesonde demokrasie eerder die kriterium is.

Watter wonderlike nalatenskap sal dit nie wees nie om deur die Citizen’s Movement ’n rol te speel om dinamiese leierskap te kweek wat die wêreld sonder die rasbril beskou. Dit sou nie net ’n belegging in die toekoms wees nie, maar sal Ramphele uit die modderige water van die bedryfspolitiek hou.

Politici kom en gaan, maar so ’n belegging in die jeug is ’n belegging in die toekoms.