3 mynbase = 3 600 stakers

Drie van die Lonmin-myn se top- uitvoerende amptenare het verlede jaar R38 miljoen verdien. Dit is gelykstaande aan die totale salarispakkette van die meer as 3 600 rotsbooroperateurs wie se staking om hoër lone tot die onlangse bloedbad gelei het.

Die rotsbooroperateurs se totale koste van indiensneming is sowat R10 500 per maand elk. Volgens die maatskappy se jaarverslag het Lonmin se uitvoerende hoof, Ian Farmer, die maatskappy se vorige finansiële hoof, Alan Ferguson, en die huidige finansiële hoof, Simon Scott, verlede jaar ’n gesamentlike salarispakket van R38?miljoen ontvang. Die bedrag sluit nie hul langtermynaansporings-aandeel­opsies in nie.

Die verslag wys dat Farmer in 2011 sowat R1,2 miljoen per maand verdien het. Ferguson het meer as R20 miljoen in 2010 verdien.

Al die maatskappy se direkteure het verlede jaar saam R48 miljoen verdien en die maatskappy se nege nie-uitvoerende direkteure R9,6 miljoen. Hieronder tel die ANC-veteraan Cyril Ramaphosa, wat R680 000 in direkteursgeld ontvang het.

Die 4 252 booroperateurs in Lonmin se diens het gesamentlik sowat R44 miljoen in die boekjaar verdien. Vir R10 500 per maand moet ’n booroperateur 22 agtuur-skofte werk en minstens 70 gate tydens ’n skof boor.

Elke booroperateur ontvang ook lidmaatskap tot ’n pensioen- en mediese fonds, ’n vakansiebonus en ’n booroperateur- en behuisingstoelae vir diegene wat nie in ’n hostel woon nie. Hulle kwalifiseer ook vir groep- en individuele bonusse wanneer hulle hul teikens bereik. In sulke gevalle kan werkers tussen R6 500 en R8 000 verdien.

David van Wyk, uitvoerende hoof van die Bench Marks Foundation, wat onlangs die werkomstandighede in Suid-Afrika se platinummyne bekyk het, het die Lonmin-base se pakkette as “skokkend” bestempel en die beheptheid met wins gekap.

“Die mynbase gee nie om nie. Ek het baie tyd in hierdie gemeenskappe deurgebring en Lonmin het min gedoen om hul lewensomstandighede te verbeter. Dit is skokkend hoe hulle lewe.”

Van Wyk het gesê booroperateurs werk in gevaarlike omgewings – ses is verlede jaar dood – en word te min betaal vir hul bydrae tot die myn se sukses.

Volgens die Kamer van Mynwese is mynwerkers jare gelede baie swak betaal, maar die laaste twee dekades was daar “konsekwente en aansienlike verbeterings in die lone en werkomstandighede van mynwerkers,” berig Sixolisiwe Ndawo en Sabelo Ndlangisa.

“Mynwerkers se basiese lone is hoër as in ander arbeidsintensiewe bedrywe,” het Bheki Sibiya, uitvoerende hoof van die Kamer van Mynwese, gesê.

Loane Sharp, ’n arbeidsekonoom by Adcorp, sê die booroperateurs én Lonmin se base verdien wat hulle werd is. Sharp het gesê Farmer was verantwoordelik vir die grootste verhoging in produktiwiteit in Lonmin se geskiedenis en sy bydrae tot die myn se sukses word deur sy salarispakket weerspieël. Hy het gesê dis onregverdig om die salarisse van uitvoerende hoofde met die van werkers te vergelyk.

Lonmin het nie op versoeke om kommentaar gereageer nie.