Dinosourusse sorg toe liefdevol vir hul kroos

As jy dinosourusse in rolprente soos Jurassic Park leer ken het, dink jy waarskynlik aan hulle as koudbloedige en bloeddorstige reptiele wat selfs hul eie kleintjies sal opvreet as hulle ’n kans kry.

Maar die ontdekking van ’n 190 miljoen jaar oue dinosourus-gesinnetjie se huis en haard in die Golden Gate-park in die Vrystaat keer dié idee oor die huislike lewe van oerreptiele op sy kop.

Die dinosourusse van die spesie Massospondylus, wat in dié holte nes geskop het, het veel beter gesinswaardes aan die dag gelê as die meeste reptiele wat vandag aan ons bekend is.

Daar is aanduidings dat dié dinosourus-ouers hul eiers sorgvuldig in hul nes gerangskik het om liefdevol daarop te broei, dat ma-dinosourusse hul kleintjies die eerste paar dae van hul lewe gevoer het en dat die kroos ’n hele rukkie lank in hul ouer se nes rondgehang het totdat hulle groot genoeg was om die wêreld aan te durf.

’n Groep wetenskaplikes, onder wie dr. Adam Yates (voorheen van die Bernard Price-instituut vir paleontologiese navorsing – BPI – aan die Universiteit van die Witwatersrand), het pas in die vaktydskrif Proceedings of the National Academy of Sciences ’n studie gepubliseer oor wat dié eiers ons alles oor dié oerreptiele se gedrag kan leer.

Die nes vol van die fossiele van dinosouruseiers is reeds geruime tyd gelede – in 1977 – gevind en daar is toe al vasgestel dat daar gefossileerde embrio’s in die doppe is, maar eers in 2005 is een oopgebreek sodat die embrio van die dinosouruskuiken binne-in (sowat 4?cm lank en baie deeglik bewaar) ordentlik gesien kan word.

Dit is een van vele neste in die omgewing.

Die gevolgtrekkings wat die span uit die neste gemaak het, is nou vir die eerste keer bekend gemaak. Dit sluit in:

* Dat die eiers in van die neste só gerangskik is dat hul ouer op hulle sou kon broei.

* Dat die verskeidenheid voetspore van babadinosourusse rondom die nes (sommige van hulle baie klein, ander effens groter) ’n aanduiding is dat hulle ’n ruk lank by die huis getalm het nadat hulle gebore is.

* Die embrio het geen tande gehad nie, wat ongewoon vir ’n reptielbaba is en daarop dui dat hulle deur hul ma’s gevoed is.

“In die verlede het baie mense gedink dinosourusse was koudbloedig en dat hulle soos likkewane net hul eiers gelê en dan gelos het,” sê prof. Bruce Rubidge van die BPI.

Die gedrag van die Massospondylus wat dié eiers gelê het, stem egter meer ooreen met die gedrag van hedendaagse voëlspesies, wat ook van dinosourusse afstam en op soortgelyke wyse vir hul kleintjies sorg. Hoewel die eiers maar so groot soos ’n groterige hoendereier was, was volwasse Massospondylusse groot diere (sowat 6 m van die punt van hul stert tot by hul neus) wat wyd in Suid-Afrika gedurende die Jurassiese tydperk voorgekom het.