Grondwet nie van God – ANC

Die ANC kan nie toekyk hoe Suid-Afrika in ’n “eenpartystaat” ontaard waar die howe die septer swaai nie.

Dr. Mathole Motshekga, die ANC se hoofsweep in die parlement, het Donderdag in ’n eksklusiewe onderhoud met Rapport aangevoer “sekere mense” is daarop uit om die parlement en pres. Jacob Zuma se magte “aan die ­howe te oorhandig”.

“So, ons is besig om ’n eenpartystaat te word, gelei deur die howe wat nie verkies is nie. Jy kan nie die howe daarvoor verantwoordelik hou nie, maar die mense wat die magte van die howe verkeerd verstaan.

“Die hersiening (van die konstitusionele hof se magte en uitsprake) moet dié situasie opklaar.”

Motshekga het gesê hersiening beteken nie noodwendig “verander” nie.

Die hersiening moet die invloed van veral die konstitusionele hof se uitsprake die afgelope 18 jaar op die samelewing meet en bepaal of die uitvoerende gesag, die howe en die parlement hul mandaat ingevolge die Grondwet uitvoer.

Motshekga meen Zuma se opmerking in ’n onderhoud met die Sunday Independent verlede Sondag is verdraai en misverstaan.

Fel kritiek uit verskeie oorde het op Zuma gereën omdat hy in die onderhoud gesê het die ANC-regering wil die konstitusionele hof se magte hersien en dat die uitsprake van die minderheid regters dikwels meer sin het as dié van die meerderheid regters in die konstitusionele hof.

“Daar is niks ongrondwetlik, onwettig of buite orde aan wat die president gesê het nie,” het ­Motshekga beklemtoon.

Volgens hom het Zuma bloot verwoord wat hy in sy daaglikse interaksie met gewone landsburgers hoor. En daar is in die breë samelewing kommer oor die magte van die regbank, nie net in die ANC-regering nie. “Want vir die meeste mense wil dit voorkom asof die regering toestemming by die howe moet vra vir alles wat hy wil doen. Dít terwyl die regering sy mandaat van die mense kry en die howe net uit ’n paar individue bestaan.”

Motshekga het toegegee die regbank se magte word aan die Grondwet ontleen, maar volgens hom word die howe nogtans “misbruik” deur mense wat nie die ­howe se magte verstaan nie.

“(Hulle) misbruik die howe vir hul eng belange en om transformasie in die wiele te ry.”

Hy het as hipotese verwys na politieke partye wat met wetsontwerpe hof toe “hardloop” nog voordat die parlement die wetskrywende proses afgehandel het.

Motshekga kon nie ’n voorbeeld uit die vuis noem nie, maar het volgehou dit is in landsbelang om duidelikheid te kry oor die magte van die uitvoerende gesag, regbank en parlement.

Motshekga het voorts te kenne gegee wysigings aan die Grondwet is nie uitgesluit nie, maar het die versekering gegee daar sal nie aan Suid-Afrikaners se fundamentele vryhede getorring word nie.

Volgens hom is die Grondwet ’n mensgemaakte – “nie Godgegewe nie” – dokument en sal dit onverantwoordelik wees om nie gereelde hersienings te doen om te bepaal of sekere wysigings nodig is nie.

Die ANC betwis nie Suid-Afrikaners se reg om die grondwetlikheid van wette in die konstitusionele hof te toets nadat dit deur die parlement goedgekeur en deur Zuma onderteken is nie.

Maar landsburgers moet die Grondwet “respekteer” en eers wag dat die parlement en die president hul werk afhandel vóórdat hulle die howe nader, het hy gesê.

“Ons moet die Grondwet en (wetskrywende) prosesse respekteer. As die prosesse gerespekteer word, sal die uiteindes gerespekteer word.”