Huise kan nie gebou word nie

Ontwikkelaars én die staat is miljarde rande kwyt omdat die regering ’n konstitusionele hofbevel verontagsaam het om teen 17 Junie wetgewing te bekragtig om ontwikkelings soos goedkoop behuising en winkelsentrums te verwerk.

Alle nuwe aansoeke om ontwikkelings kan nou net ingevolge apartheidsordonnansies van die eertydse provinsies gedoen word.

Dit beteken landelike gebiede en townships in voormalige tuislande en selfregerende gebiede kan nie nuwe nedersettings met basiese dienste kry nie.

Gebiede in KwaZulu-Natal, Gauteng, Mpumalanga, Limpopo, Noordwes en die Oos-Kaap word geraak.

Dié wetgewing is onontbeerlik vir die ANC se planne vir landelike ontwikkeling wat in die komende week op die party se nasionale beleidskongres in Midrand bespreek gaan word.

Die Wetsontwerp op Ruimtelike Beplanning en Grondgebruikbestuur is Maandag in die parlement ter tafel gelê, maar ’n hofbevel om die ongrondwetlike Wet op die Fasilitering van Ontwikkelings (DFA) te vervang, het die vorige dag reeds verstryk.

“Daar is nou geen wetgewing vir ontwikkelings nie,” het adv. Ivan Pauw eergister aan Rapport gesê.

“Geen nuwe aansoeke word aanvaar nie en daar is ook onsekerheid oor hangende aansoeke. Die hof het nooit uitsluitsel gegee oor wat op 18 Junie moet gebeur nie,” het Pauw gesê.

Hy verwys na projekte in Polokwane en Ekurhuleni met 11 000 goedkoop behuisingseenhede elk wat “hangende” is.

Aansoeke wat tot R1 miljoen elk beloop, sal óf verval óf onbepaald uitgestel word.

Pauw het in April namens ontwikkelaars ’n hofaansoek ingedien om verdere uitstel vir die wetgewing te vra.

Hul aansoek is verwerp omdat die hof gemeen het die verantwoordelike staatsdepartement is genoeg tyd gegun.

Die oorspronklike hofbevel het in 2010 bepaal nuwe wetgewing moet teen 17 Junie 2012 van krag wees omdat twee hoofstukke van die DFA ongrondwetlik is.

Dié hoofstukke verwys na provinsiale tribunale as meganisme om aansoeke vir ontwikkelings te hanteer, maar die hof het gesê aansoeke moet op munisipale vlak oorweeg word.

Sunday Ogunronbi, uitvoerende bestuurder belas met grondgebruikbestuur in die nasionale departement van landelike ontwikkeling en grondhervorming, het aan Rapport gesê die provinsies kán aansoeke aanvaar.
“Dis net plek-plek waar daar nie ’n meganisme vir aansoeke is nie.”

Frandri Smith, hoofbeampte van die Suid-Afrikaanse Instituut vir Beplanners, het gesê die DFA is juis in 1995 geskryf om rompslomp uit te skakel vir die regering se heropbou-en- ontwikkelingsprogram.

“Terwyl provinsiale tribunale nie meer aansoeke mag oorweeg nie, moet relevante munisipaliteite (ingevolge ordonnansies) self aansoeke oorweeg.

“Sonder ’n wet is daar nie ’n raamwerk waarvolgens hulle dit kan doen nie én vele munisipaliteite het eenvoudig nie die vermoë nie, want daar is nie ’n stadsbeplanner of ingenieur nie,” het sy gesê.