Kry kar, huis, werk ‘met pen se kliek’

Onderwysers en verpleegsters met universiteitsgrade en diplomas kan ná die stakings in die myn­bedryf minder as mynwerkers verdien.

Die land behoort bekommerd te wees hieroor, sê prof. Jonathan Jansen, rektor en visekanselier van die Universiteit van die Vrystaat.

Jansen het tydens sy presidentsrede by die Suid-Afrikaanse Instituut vir Rasseverhoudinge (SAIRV) sy kommer uitgespreek oor die sneeubal-uitwerking wat die jongste looneise vir die land kan inhou ná die Marikana-slagting en die skikking vir ’n 12%- verhoging.

Die vervoervakbond Satawu se vragmotorbestuurder-lede staak ook tans vir beter lone en dring ook aan op ’n 12%-verhoging omdat “Marikana-werkers dit reggekry het”.

Luidens ’n verslag van die Raad op Arbeidsverhoudinge in die Onderwys (Ravo) wissel die jaarlikse intreevlak-salaris van gekwalifiseerde onderwysers van R69?126 tot R113?808.

’n Professionele verpleegster met ’n vierjaarkwalifikasie verdien op intreevlak in die staatsdiens volgens navorsingsverslae van die departement van arbeid tussen R86?000 en R106?000 per jaar.

Maatskaplike werkers met ’n vierjaargraad op dieselfde vlak verdien tussen R75 411 en R109 062 per jaar.

By die Lonmin-myn by Marikana sal werkers R12 500 ná belasting verdien.

Hulle sal na raming sowat R150 000 per jaar verdien.

Volgens Jansen is dit nog te vroeg om die dieper betekenis van die Marikana-myntragedie te bepaal, maar dis vir hom duidelik dat dié mynwerkers glo hulle kan groot materiële voordele bekom sonder die harde, lang pad van opvoeding en opleiding.

“’n Eis van R12 500 ná belasting is meer as wat ’n intreevlakonderwyser met ’n graad en ’n onderwysersdiploma ná aftrekkings huis toe sal neem.

“Die moed van die Marikana-eise het soos ’n veldbrand na ander sektore versprei,” sê Jansen.

Jansen sê hy veroordeel nie die duidelike behoefte aan beter salarisse en beter toestande vir diegene wat in die gevaarlike mynbousektor werk nie.

“My punt is ’n breër een: Die gierige skaal van die salariseise en die dodelike vasbeslotenheid om dit te bereik, stel ’n ander pad na finansiële welstand voor as dié van opvoeding en opleiding.”

Volgens hom wil die mynwerkers ook die weelderige leefstyl volg wat hulle sien by hul vakbondleiers.

Jansen sê die desperate roete na mag en voordeel sonder opvoeding en opleiding is ook te sien in die politieke arena.

“Die gereelde sluipmoorde op opponerende raadslede in die armste gebiede, soos die onlangse moorde op die KwaZulu-Natalse Suidkus, bevestig die waarneming van Joel Netshitenze (’n ANC-intellektueel) dat ‘’n man met die kliek van ’n pen kan vorder van ’n langtermyn-werklose tot ’n werk, huis en motor’. Weer eens sonder die arbeid van opvoeding en opleiding.”

“Dat die mees charismatiese onder ons nasionale leiers enorme welstand en voordeel sonder persoonlik beleggings in onderwys en opleiding bekom het, moet ook erg aantreklik wees vir die miljoene jeugdiges wat sedert 1994 deur die skoolstelsel in die steek gelaat is.”