Wiese oor taksfortuin getakel

Die sakemagnaat Christo Wiese, die derde rykste man in Suid-Afrika, skuld die belastinggaarder nagenoeg R2 miljard (oftewel R2 000 000 000).

Die Suid-Afrikaanse Inkomstediens (SAID) se belastingaanslag aan Wiese is die grootste in Suid-Afrika se geskiedenis.

Media24 se ondersoekspan het vasgestel ’n deurtastende oudit deur die SAID het ontdek Wiese het oor baie jare na bewering sy reuse-rykdom na ’n netwerk van trusts, “private” maatskappye en buitelandse bankrekenings gekanaliseer.

Volgens onberispelike bronne het die SAID Wiese ’n jaar gelede vir R1 miljard se belasting aangeslaan.

Wiese het toe honderdmiljoene rande as sekuriteit aan die SAID betaal en met die belastinggaarder begin onderhandel.

’n Deurlopende oudit en evaluering het nou blootgelê dat Wiese die SAID nóg ’n geraamde R1 miljard in onbetaalde belasting skuld.

Die ondersoek duur steeds voort.

Media24 se ondersoekspan het verneem Wiese gaan na verwagting probeer om ’n skikkingsooreenkoms met die SAID aan te gaan. Hiervolgens sal hy na verwagting ongeveer die helfte betaal van wat hy skuld.

Wiese het die afgelope week geweier om op ’n reeks vrae van Media24 se ondersoekspan te antwoord. Hy sê daar is “neergelegde prosedures waarkragtens belastinggeskille tussen enige belasting­betaler en die SAID bygelê kan word” en hy is nie bereid om “belastinggeskille wat daar mag bestaan in die media te probeer besleg nie”.

Wiese sê sy buitelandse belange word jaarliks “ingevolge die voorskrifte van die wet by die SAID op rekord geplaas” en daar is geen rede om oorsee oor sy sake navraag te doen nie.

Adrian Lackay, die SAID se woordvoerder, was net bereid om te sê die belastinggaarder mag nie kommentaar lewer oor die sake van enige belastingbetaler nie.

Volgens die tydskrif Forbes is die 71-jarige Wiese nagenoeg R25 miljard werd en sy rykdom word in Suid-Afrika net oortref deur dié van die mynmagnaat Nicky Oppenheimer en Johann Rupert en hul families.

Wiese, ’n Wes-Kaapse nyweraar en kleinhandelmagnaat wat ook voorsitter is van Pepkor, Shoprite en Tradehold, is die 367ste rykste man ter wêreld.

Die SAID het onlangs aangekondig hy het op 9 300 Suid-Afrikaners afgekom wat nagelaat het om hul billike deel van belasting te betaal. Dié mense se rykdom oorskry elkeen R75 miljoen en hulle almal het verlede jaar meer as R7 miljoen verdien.

Dié 9 300 individue is poten­sieel verantwoordelik vir ’n belastingtekort van R50 miljard. ’n Kwart van hulle se name verskyn in die SAID se register, maar hulle betaal nie voldoende belasting nie, terwyl sowat  7 000 nie geregistreer is nie.

Die SAID se ondersoek na Wiese is geprikkel nadat Britse doeane- en aksynsbeamptes hom in 2009 op ’n Londense lughawe voorgekeer en beslag gelê het op bykans £700 000 (meer as R8 miljoen) wat hy in ’n tas by hom gehad het.

Hy het toe verduidelik die geld was afkomstig van diamanttransaksies en dat dit jare lank in ’n veiligheidsdeposito-houer in Londen gelê het.

Wiese het later ’n hofaansoek in Londen gebring en die geld is onlangs aan hom terugbesorg. Sy prokureur het in die hof gesê die £700 000 “is minder as twee weke se inkomste en weerspieël ’n klein fraksie van sy ­bates”.

Die SAID se ondersoekbeamptes het vasgestel Wiese het deur die jare ’n relatief onbeduidende belasbare inkomste, wat in skerp kontras met sy ooglopende rykdom is, verklaar.

Die ondersoek het daarna afgekom op ’n netwerk van trustrekeninge en “private” maatskappye. Wiese het glo ook gebruik gemaak van ingewikkelde finansiële ooreenkomste.

Die SAID het ook vasgestel Wiese het verskeie buitelandse rekeninge in sogenaamde “belastingparadyse”.

Dit is lande soos Ciprus en die Kaaimanseilande waar belastingkoerse laag is en banke dikwels ’n groot mate van vertroulikheid aan sy kliënte beloof.

* Belastingwetgewing maak voorsiening vir ’n boete of tronkstraf vir iemand wat met voorbedagte rade belasting ontduik.