Armoedekloof al wyer
2012-12-16 00:05
- Artikelopsies
- Deel
- Kry Rapport op
Verlede week het die Instituut vir Geregtigheid en Versoening sy jaarlikse versoeningsbarometer uitgereik.
Hiervolgens maak slegs een derde van Suid-Afrikaners gereeld oor rasselyne heen met mekaar kontak en amper die helfte praat selde of ooit met iemand van ’n ander ras. Daar is ook gevind dat huwelike tussen mense van verskillende rasse en veelrassige skole toenemend afgekeur word.
Dit is nie goeie nuus nie, maar alles is darem nie verlore nie. Meer as 60% van Suid-Afrikaners meen nasionale eenheid is wenslik. Ons het ten minste die wil om na mekaar uit te reik oor die kloof van historiese verdeeldheid. Dit is iets waarop ons kan voortbou.
Daar is ’n ander insig uit die barometer waarvan ons kennis moet neem. ’n Kwart van die mense wat aan die studie deelgeneem het, het ekonomiese ongelykheid uitgewys as die grootste rede vir verdeeldheid.
Vroeër vanjaar het die Nasionale Beplanningskommissie sy nasionale ontwikkelingsplan bekend gestel. Die kommissie het gesê: “Suid-Afrika se grootste uitdaging is om armoede en ongelykheid te verminder.”
Hoe sleg is die situasie? Die internasionale bestaansminimum is $2 per dag. Dit is gelykstaande aan R524 per maand. Die nasionale ontwikkelingsplan sê in 2008 het 48% van Suid-Afrikaners minder as dit per maand verdien. Hoe oorleef ’n mens op R524 per maand?
Interessant genoeg noem die nasionale ontwikkelingsplan dat die strategie vir die bekamping van armoede en ongelykheid geanker moet wees in “maatskaplike kohesie”. Die kloof tussen dié wat het en dié wat nie het nie, is toenemend klasseskeiding wat nie noodwendig met die konsep genaamd “ras” saamval nie. Wat sake vererger, is dat baie mense – leiers asook volgelinge – klaarblyklik hul eie belang voor die algemene welstand plaas. Dit is waarom ons selfverryking deur korrupsie, nepotisme en tenderbedrog sien.
Die proteste teen swak dienslewering, die stakings, die tragiese slagting by Marikana – al hierdie dinge is waarskuwingstekens. Dit vertel ons mense voel hul menswaardigheid word nie gerespekteer nie; dat hul menseregte vertrap word. Dit lei tot toenemende maatskaplike woede waarvan ons kennis moet neem.
Versoening vereis dat ons die kloof wat ons skei, oorbrug. Ras en klas is welbekende foutlyne in ons samelewing.
Daar is egter ’n nuwe, ontluikende foutlyn waaroor ek baie bekommerd is – en dit is die lyn van etiek en moraliteit.
Aan die een kant het ons die goeie mense van ons land, en aan die ander kant die mense wat nie vir ander omgee nie. Hulle sê dalk hulle gee om – van die verhoë af waar hulle as ons leiers praat – maar hul optrede wys vir ons die teenoorgestelde.
Wat dit so gevaarlik maak, is dat mense begin hoop verloor. Armoede is een ding, maar as dit aan wanhoop gekoppel word, is dit baie gevaarlik.
Wat kan ons hieraan doen? Ons moet armoede beveg deur mense hoop op maatskaplik-ekonomiese verbetering te bied. As ons ernstig is oor versoening, kom ons toon leierskap deur verantwoordelik op te tree. Laat ons optree in die belang van die verarmdes en die vertraptes. Laat ons versoening bevorder deur armoede te bekamp.
Dit sal vir die volgende 100 jaar ’n stewige grondslag lê as ’n nasie wat verenig staan om die beginsel van geregtigheid vir almal.
Prof. Russel Botman is die rektor van die Universiteit van Stellenbosch. Hierdie is ’n verkorte weergawe van ’n toespraak wat hy vandag in die Msunduzi-museum in Pietermaritzburg lewer.