Repliek: Ek hou nie van jou vlag nie, maar jy het seker die reg om dit te swaai
2010-03-06 16:21
- Artikelopsies
- Deel
- Kry Rapport op
So ’n bietjie meer as drie jaar gelede het ek, ná ’n besoek aan Twickenham, ’n rubriek geskryf waarin ek uitgevaar het teen jongmense wat die ou oranje-blanje-blou by rugbywedstryde rondswaai.
Lesers met ’n goeie geheue sal onthou dat dit destyds skielik mode geword het onder jong Suid-Afrikaners wat oorsee werk om by rugbywedstryde in die buiteland op te daag met die ou Suid-Afrikaanse vlag.
Verskeie koerante het destyds daaroor geskryf – veral omdat dit byna ongehoord is om deesdae ’n ou vlag by ’n Springbokwedstryd in Suid-Afrika te sien.
In my rubriek wat destyds in Rapport verskyn het, het ek die swaaiers van die ou vlag as “morone” met ’n “gebrekkige historiese perspektief” beskryf.
Die inhoud van daardie rubriek en my effens oordrewe aggressiewe woordkeuse het weer die afgelope week by my kom spook nadat dit bekend geword het dat die Kaapse stadsraad besluit het om die ou Suid-Afrikaanse vlag by die nuwe Kaapstadse stadion te verbied.
’n Lys van verbode artikels wat aangebring is by die ingang van dié stadion, wat spesiaal vir die Wêreldbekertoernooi gebou is, lys die ou vlag saam met traangas en sambrele met skerp punte as te gevaarlik vir die Kapenaars se nuwe sport-heiligdom.
Ander verboten artikels is baniere of vlae waarvan die inhoud “redelikerwys beskou kan word as seksisties, rassisties, vulgêr, diskriminerend, opruiend of beledigend”.
In ag genome die feit dat ek in die verlede taamlik krities was teenoor diegene wat die ou vlag in stadions rondgeswaai het, sal die meeste lesers seker verwag dat ek die Kaapse stadsraad nou gaan gelukwens met ’n wyse en weldeurdagte besluit.
Glad nie.
En ek sê dit nie omdat ek sedert my besoek aan Twickenham of daardie gewraakte rubriek verregs het of dat my oë oopgegaan het vir die ou vlag as skadelose simbool van ’n nostalgiese tyd vóór kragonderbrekings, slaggate en rioolvullisprobleme nie.
Nee, al verkies ek steeds die reënboog-Y-front bo die oranje-blanje-blou, glo ek die besluit van die Kaapse stadsraad is fundamenteel verkeerd en in stryd met die waardes van ’n oop en demokratiese samelewing.
Hoe ironies is dit nie dat die besluit om die ou vlag te “verban” geneem is deur ’n DA-stadsraad – ’n politieke party wat nog altyd hoog opgegee het daaroor dat hy gevoed word deur die fontein van klassieke liberale waardes.
Die besluit oor die vlag, ondanks die feit dat dit so te sê ongemerk verbygegaan het, illustreer maar net weer hoe dun daardie liberale fineer geword het binne ’n party wat die afgelope paar jaar ’n al hoe groter gros beduidend onliberale karakters in sy midde verwelkom het.
Die Kaapse burgemeester, mnr. Dan Plato, sê die besluit om die ou vlag te verbied is geneem omdat die vlag ’n “verleentheid” vir die mense van Kaapstad is.
Ek glo weer dat as ek myself in die naam van spraakvryheid die reg toe-eien om jong mense wat die oranje-blanje-blou rondswaai in ’n nasionale koerant as “morone” te beskryf ek sekerlik ook bereid moet wees om húl reg te verdedig om hulself soos morone te gedra?
So: Ek stem nie saam met wat julle doen nie, maar ek erken jul reg om dit te doen.
En terwyl mnr. Plato so begaan is oor die verleentheid waarin Kapenaars gedompel word deur ander se toedoen: Daar is min dinge wat ons Kapenaars so in die verleentheid stel as mede-snoeketers wat met Blou Bul-vlae op Nuweland opdaag.
Gaan hy, om ons die verleentheid te spaar, ook dié lawwe en embarrasserende gebruik verbied? Kaapse kelners wat ongeskik is teenoor besoekers van die noorde is ook ’n verleentheid. Waarom hulle nie ook verban nie? Waar gaan jy die streep trek, mnr. Plato?
Amerikaners se leef-en-laat-leef-benadering teenoor sommige van hul landgenote se gebruik om die konfederale vlag van die slawe-suide te swaai word dikwels voorgehou as voorbeeld van hoe ’n mens jou kan versoen met teenstrydige (en vir sommige aanstootlike) simbole. Om geen ander rede nie as dat vryheid van spraak en uitdrukking in die Amerikaanse grondwet verskans is – hoe aanstootlik sommige se simbole ook al mag wees.
Persoonlik sou ek nie wou sien dat die ou Suid-Afrikaanse vlag hier net so ’n gewilde en alomteenwoordige simbool soos die konfederale vlag in Amerika sal word nie.
Om dit te verhinder sal ek voortgaan om mense te oortuig van die bedenklike simboliek agter die ou Suid-Afrikaanse vlag – veral as jongmense dit om misplaaste nostalgiese redes swaai.
Maar uiteindelik is dit my argument teen hulle s’n. En as ek dit nie regkry om hulle te oortuig nie is dit sekerlik hul reg om te swaai en te sing wat hulle wil. Solank hulle net nie verwag dat ek moet saamswaai nie – of ’n blou hoed met horings op my kop moet sit nie?…
Pieter Malan is redakteur van Rapport Weekliks.
- Rapport